Fethi Gemuhluoğlu
sozleri1
Fethi Gemuhluoğlu
sozleri2
Fethi Gemuhluoğlu
sozleri3
Fethi Gemuhluoğlu
sozleri4
Fethi Gemuhluoğlu
sozleri5
Fethi Gemuhluoğlu
sozleri6
Fethi Gemuhluoğlu
sozleri7
Fethi Gemuhluoğlu
sozleri8
Fethi Gemuhluoğlu
sozleri9
Fethi Gemuhluoğlu
sozleri10
Fethi Gemuhluoğlu
sozleri11
Fethi Gemuhluoğlu
sozleri12
previous arrow
next arrow

E. Polat, “19. Yüzyılın 2. Yarısında İstanbul’a Yerleşen Arapgirli Bir Aile: Gemuhluoğlu Ailesinin Bir Kolu”

(Arapgir Postası, 4 Ekim 2019)

1922 tarihli Kızılay dergisinde yayınlanan ve kutu içinde metnini verdiğimiz yazıya göre, 19 yüzyılın 2. yarısında İstanbul’a  yerleşen Arapgirli ailelerden biri de Gemuhluoğlu ailesinin bir koludur. Bu yazı “Önemli Bir Bağış” başlığını taşımakta ve Arapgirli Gemuhluoğlu Mustafa beyin vefat etmeden önce önemli miktarda gayrimenkülünü Kızılay’a bağışladığı kaydedilmektedir. Yazıda İstanbul Edirnekapı Mezarlığı’nda bir aile kabristanı olduğu belirtildiği için ailenin daha önce vefat eden bazı üyelerinin de bu kabristana defnedildiği anlaşılmaktadır. Ortaya çıkan bir diğer önemli husus ise, ailenin bu kolundan gelen genç erkek evlatların 1. Dünya Savaşı’nda şehit olmalarıdır.

Yazıda sözü edilen Arapgirli Gemuhluoğlu Mustafa Bey, Gemuhluoğlu Mahmud’un oğlu Hasan’ın oğludur. 1846 ve 1883 tarihli Arapgir nüfus defterlerine göre, Gemuhluoğlu Mahmud’un çocukları ve torunları şöyledir: A. Mehmed (1. İbrahim, 2. Mahmut Bayram, 3. Ali); B. Eyüb (1. Mehmet Şakir, 2. Mustafa, 3. Mahmut, 4. Ömer, 5. Ayşe); C. Hasan (1. Mehmet, 2. Ahmet, 3. Hatice, 4. Mustafa); D. Ahmed (1. Mahmud, 2. Mehmet Mevlüt); E. Hüseyin (1. Mehmed, 2. Sadık, 3. Abdülkadir, 4. Dudu, 5. Mustafa Neşet). 

Gemuhluoğlu Mahmud’un üçüncü oğlu olan Hasan’ın bir süre Bağdat’ta kaldığı kayıtlıdır. 1883 tarihli Arapgir nüfus defterine göre, Gemuhluoğlu Hasan’ın çocukları sırasıyla Mehmed 1857, Ahmed 1864, Hatice 1871 ve ilişikteki yazının konusu olan Mustafa 1873 doğumludur. Torunlarına gelince, Mehmed’in Numan ve Halil isimli oğulları ile Ahmed’in Mehmet Ziya adlı oğlunun bulunduğu yine 1883 tarihli defterde kayıtlıdır ve  ilişikteki yazıdan bu torunların 1. Dünya Savaşı’nda şehit düştüklerini öğreniyoruz. Aynı yazıdan Hatice’nin Zihni adında bir oğlu olduğu da tespit edilmektedir. Gemuhluoğlu Hasan 1883 yılında vefat ettiğine göre, yazıda belirtilen Edirnekapı Mezarlığı’ndaki aile kabristanına defnedilmiş olması ihtimali yüksektir. 

Gemuhluoğlu Hasan’ın ve çocuklarının hangi vesileyle İstanbul’a gittiği bilgisine sahip değiliz. Muhtemelen 1860 veya 1870 yıllarında İstanbul’a yerleştiler. Zamanla Gemuhluoğlu Hasan’ın oğulları Mehmed ile Ahmed’in Hasköy’de sahip oldukları bir fırını işlettikleri biliniyor. Hasköy’de bulunan bu fırın, özellikle askeri kışlalara ekmek çıkarmaktadır. 

Ailenin diğer kolundan Gemuhluoğlu Hüseyin Arapgir’de 1899 yılında vefat edince, onun küçük oğulları 1885 doğumlu Abdülkadir ve 1891 doğumlu Mustafa Neşet, Hasan amcalarının oğullarının daveti üzerine anneleri Ayşe hanımla beraber İstanbul’a göçerler. Mustafa Neşet, Arapgir Postası’nın 1956-1959 yıllarında başyazarı olan Fethi Gemuhluoğlu’nun babasıdır.  

1922 yılında Gemuhluoğlu Mustafa bey 49 yaşında vefat eder ve cenazesi İstanbul Edirnekapı’daki aile kabristanına defnedilir. Bügünkü karşılığıyla Fatih Belediyesi’nin Yazı İşleri Müdürü olan Arapgirli Gemuhluoğlu Mustafa beyin 8 odalı iki evini Kızılay’a bağışlaması ve bu bağışın o tarihe kadar yapılmış üçüncü gayrımenkül bağış olması dolayısıyla Kızılay dergisinde fotoğrafıyla beraber özel haber yapılmıştır.


[Kutu içinde]

Mühim Bir Teberru

Fatih Daire-i Belediyesi Tahrirat Mümeyyizi Arapgirli Gemuhluzâde Mustafa Bey 26 Mayıs 1338 [1922] senesine müsadif Cuma günü vefat etti.

[Fotoğraf Altyazısı]:  Hilâl-i Ahmer’e sekiz odalık iki bab hane teberru eden Fatih Daire-i Belediyesi Tahrirat Mümeyyizi Arapgirli Gemuhluzâde Mustafa Bey merhum

Mumaileyh, vefatından evvel Fener civarında Kesmekaya’da mutasarrıf olduğu sekiz oda iki bab kârgir haneyi Hilal-i Ahmer’e terk ve teberru eylemek suretiyle mebrur ve meşkûr bir eser-i hamiyet-perverî göstermiştir.

Mustafa Bey merhumun cenazesi, vasiyeti mucebince Hilal-i Ahmer Cemiyeti tarafından ihtifalat-ı lazıme ile kaldırılarak Fatih Camii şerifinde namazı baʻde’l-eda Edirnekapısı’nda ailesi kabristanına defnedilmiştir.

Hilal-i Ahmer Cemiyeti namına Aşhaneler Müfettişi Doktor Galib Hakkı Bey ve Memurîn ve Müstahdemîn-i saire ve Merkez Kumandanlığınca izam edilen efrad-ı askeriye ve zevat-ı saire cenaze merasimine iştirak etmişlerdir.

Osmanlı Hilal-i Ahmeri’nin tarihinde daimi surette yaşayacak olan bu ruh-ı necib ve muallanın hayrat sahasında emsaline bir hüsn-i misal olmasını temenni ederiz ve bu münasebetle merhum-ı mumaileyhin geçen harpte evlâdlarını kaybetmiş olan fedakâr biraderleri Mehmed ve Ahmed Beylerle hemşirezâdeleri Zihni Bey’e beyan-ı taziyet eyleriz.

Mustafa Bey merhum, Hilal-i Ahmer’e şimdiye kadar bu yolda teberruatta bulunanların üçüncüsüdür. Ondan evvel Zihni Paşa ve Ömer Âli Beyler, Hilal-i Ahmer’e mülk vasiyet etmek suretiyle ibraz-ı measir-i hamiyet ve şefkat eylemişler idi.

(Hilal-i Ahmer Mecmuası, sayı 10, 1922)